'Safe until proven otherwise' i.p.v. voorzorgbeginsel

Algemene wet- en regelgeving voor nanotechnologie is er niet. De bestaande wet- en regelgeving voor chemische stoffen is niet berekend op nanodeeltjes maar op chemische stoffen in het algemeen. Wel bieden de bestaande regels ruimte om de introductie op de markt van producten met nanodeeltjes te reguleren.

Nederland

Er is geen specifieke nationale wetgeving. Nanodeeltjes vallen, net als alle chemische stoffen, onder de wet- en regelgeving van de Europese Unie. Het kabinet heeft wel een Actieplan Nanotechnologie opgesteld, dit is vooral gericht op het genereren en delen van kennis op het gebied van nanodeeltjes. In het bijzonder ongebonden en onoplosbare synthetische deeltjes. Op grond van de huidige kennis ziet de Nederlandse overheid op dit moment geen reden om maatregelen te nemen die toepassingen van nanotechnologie beperken of om de toepassing van nanotechnologie te verbieden.

Europa

Op Europees niveau is er de wet REACH. REACH staat voor Registratie, Evaluatie en Autorisatie van Chemische stoffen. Het is een nieuwe Europese Verordening die eerdere regels vervangt, zoals in Nederland de Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms). Het doel van REACH is het beschermen van mens en milieu tegen de risicos van chemische stoffen. Het nadeel van REACH is dat allerlei verplichtingen gekoppeld zijn aan een bepaalde minimumhoeveelheid die in het milieu terecht mag komen. Maar omdat nanodeeltjes zo klein zijn (en dus bijna niets wegen), glippen ze letterlijk door de mazen van het net, terwijl de hoeveelheid niet veel zegt over de eventuele nadelige effecten van nanodeeltjes op de gezondheid en op het milieu. Ook houdt REACH geen rekening met het feit dat deeltjes op nanoschaal heel andere eigenschappen hebben dan de grotere varianten, en dus ook heel andere milieu- of gezondheidseffecten. Er is overleg tussen de lidstaten om af te spreken hoe nanomaterialen moeten worden behandeld onder REACH. Dit heeft nog niet geleid tot concrete plannen.

De milieucommissie in het Europees Parlement heeft nieuwe etiketteringregels opgesteld voor voedingsmiddelen. Zo moet er ook op het etiket staan wanneer er nanodeeltjes in een product verwerkt zijn. Deze voorstellen zijn in procedure. Beoogd wordt dat ze in 2013 van kracht kunnen worden.

In 2013 wordt er ook de Cosmetica Verordening van kracht. Deze gaat de Cosmetica Richtlijn vervangen. Het is een verordening (regulation), dit betekent dat het bindend is in alle onderdelen. Het is letterlijk toepasbaar, er is geen ruimte voor interpretatie door de verschillende lidstaten. Dit in tegenstelling tot een richtlijn (directive), deze moet eerst door lidstaten omgezet worden in nationale wetgeving, waardoor het resultaat per lidstaat kan verschillen.

De wet gaat in op 11 juli 2013. In de Verordening worden de volgende zaken rond de informatievoorziening van nanodeeltjes behandeld:

- Nieuwe cosmetische producten met nanomaterialen moeten zes maanden voor het plaatsen van het product op de markt worden aangemeld, behalve als ze voor 11 juli al op de markt waren.
- Er moet specifieke informatie worden gegeven over het nanomateriaal; deeltjesgrootte, fysische en chemische eigenschappen, toxicologisch profiel, et cetera.
- Alle nanomaterialen die een product zitten moeten worden genoemd in de ingrediëntenlijst, met het woord 'nano' tussen haakjes.

Canada

Canada heeft begin 2009 een 'safety reporting scheme' gelanceerd voor bedrijven die nanomaterialen produceren. Het is daarmee het eerste land ter wereld met zo'n regel. Bedrijven die in 2008 meer dan 1 kg aan nanomaterialen hebben geproduceerd of geïmporteerd moeten alle informatie die zij hebben prijsgeven.

Een verschil van de Canadese regels met REACH is dat onder REACH de hoeveelheden nanomaterialen die geproduceerd worden vaak te klein zijn om voor de informatieplicht in aanmerking te komen. Het feit dat de Canadese overheid heeft gekozen voor 1 kg aan geproduceerd materiaal, zorgt ervoor dat geproduceerde nanomaterialen hier eerder onder vallen.

Verenigde staten

In 2008 heeft de Environmental Protection Agency (EPA) het Nanoscale Materials Stewardship Program opgericht. Dit is vergelijkbaar met het Canadese 'scheme', met als enig verschil dat dit vrijwillig is. Er is daarom ook nog weinig deelname vanuit de industrie, een jaar na oprichting kwam de EPA dan ook tot de teleurstellende conclusie dat 90% van de gebruikte nanomaterialen nog niet was gemeld. De EPA is nu aan het overwegen om bedrijven verplicht te stellen informatie over hun nanomaterialen vrij te geven. In 2010 heeft de regering Obama aangekondigd de wetgeving aangaande stoffen ingrijpend te willen herzien. Wat dat voor nanodeeltjes gaat betekenen is nog onduideli.jk

Australië

In februari 2006 is net als in de VS ook in Australië een oproep tot vrijwillige informatieverstrekking gedaan, door de NICNAS (National Industrial Chemicals Notification and Assessment Scheme). Dit is geen succes geword